چشم‌انداز تجارت ایران و ترکیه در ۲۰۲۶

روابط تجاری ایران و ترکیه در سال ۲۰۲۶ وارد فاز جدیدی شده است. بر اساس آمار رسمی، صادرات به ترکیه از ایران در ۵ ماهه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۲۴ درصدی به یک میلیارد و ۲۸۰ میلیون دلار رسیده است. این رشد چشمگیر نشان‌دهنده پویایی روزافزون مبادلات تجاری دو کشور است.

در سطح کلان، دو کشور هدفگذاری افزایش حجم تجارت دوجانبه به ۳۰ میلیارد دلار را دنبال می‌کنند. موافقت‌نامه تجارت ترجیحی (Preferential Trade Agreement) که در ژانویه ۲۰۲۶ به امضا رسید و پس از تصویب در مجلس ترکیه به‌طور رسمی اجرایی شد، گامی بلند در این مسیر محسوب می‌شود. بر اساس این موافقت‌نامه، تعرفه گمرکی بسیاری از کالاها بین ۱۵ تا ۱۰۰ درصد کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که در محصولات لبنی ۱۵ درصد، سبزیجات و گل‌ها ۵۰ درصد، محصولات صنعتی ۳۰ درصد و منسوجات ۴۰ درصد کاهش تعرفه اعمال می‌شود.

سفیر ایران در آنکارا پیش‌بینی کرده است که این توافقنامه به‌تنهایی حجم تجارت دو کشور را ۴ میلیارد دلار افزایش خواهد داد. این شرایط، فرصتی طلایی برای بازرگانان، تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی فراهم کرده است تا با هزینه‌های گمرکی کمتر، حضور خود را در بازار ترکیه گسترش دهند.

تغییرات اساسی قوانین گمرکی ترکیه در ۲۰۲۶

شاید مهم‌ترین تحول سال ۲۰۲۶ در حوزه ارسال بار به ترکیه، تغییر بنیادین قوانین ترخیص کالاهای پستی و اکسپرس باشد. بر اساس فرمان ریاست‌جمهوری ترکیه شماره ۱۰۸۱۳ که در تاریخ ۷ ژانویه ۲۰۲۶ در روزنامه رسمی این کشور منتشر شد و از ۶ فوریه ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا گردید:

به عبارت ساده‌تر، دیگر امکان ترخیص ساده و بدون تشریفات برای بسته‌های شخصی و کوچک وجود ندارد و هر بسته، حتی با ارزش اندک، باید از فرآیند کامل اظهار و ترخیص گمرکی عبور کند. لذا افرادی که به صورت چمدانی نسبت به ارسال بار به ترکیه اقدام میکنند، لازم است توجه و دقت لازم را در این زمینه داشته باشند.

چه کالایی مشمول تعرفه واردات به ترکیه نمیشود؟

بر اساس قوانین جدید، برخی دسته‌بندی‌های کالایی همچنان از معافیت‌ها یا تشریفات ساده‌تر بهره‌مند هستند:

روش‌های ارسال بار به ترکیه از ایران

۱. ارسال بار به ترکیه با هواپیما (Air Cargo)

حمل بار هوایی به ترکیه، سریع‌ترین روش ارسال بار به این کشور است. در این روش محموله‌های فوری، اسناد و مدارک مهم، نمونه‌های تجاری و کالاهای با ارزش بالا ارسال میشود. بار از فرودگاه‌های تهران، شیراز، مشهد، اصفهان و سایر شهرهای دارای پروازهای بین‌المللی به فرودگاه‌های ترکیه مانند استانبول، آنکارا، ازمیر و آنتالیا منتقل می‌شود. زمان حمل معمولاً بین ۲ تا ۴ روز کاری است.

۲. ارسال بار به ترکیه زمینی (Road Freight)

حمل بار زمینی به ترکیه، رایج‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین روش برای بارهای حجیم و تجاری است. کالا از طریق مرزهای زمینی بازرگان، رازی، سرو، جلفا به ترکیه حمل می‌شود. زمان تحویل و ترخیص کالا، بر اساس مسیر و شرایط مرزی، متغیر است و معمولا ممکن است بین 2 هفته تا 20 روز زمان میبرد.

۳. حمل دریایی (Sea Freight)

مناسب برای محموله‌های سنگین و کانتینری از بنادر جنوبی ایران (بندرعباس، خرمشهر، بوشهر) به بنادر ترکیه (مرسین، ازمیر، استانبول). این روش اقتصادی‌ترین گزینه برای بارهای بسیار حجیم است.

۴. ارسال بار به ترکیه با قطار (Rail Freight)

از مسیر راه‌آهن سراسری ایران به ترکیه از طریق مرز رازی (وان – ترکیه) امکان‌پذیر است و برای محموله‌های سنگین با زمان‌بندی منظم گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

مدارک مورد نیاز برای ارسال بار به ترکیه از ایران

مدارک لازم برای ارسال بار از ایران به ترکیه

لازم به ذکر است مدارک و شرایط ارسال بار تجاری و بار شخصی به ترکیه متفاوت است. در ادامه مدارک لازم برای ارسال بار تجاری به ترکیه را مرور میکنیم. در صورتی که قصد دارید به صورت شخصی، بار و کالا به ترکیه حمل کنید، این صفحه را نیز ببینید.

1. کارت بازرگانی — مجوز فعالیت در عرصه تجارت خارجی
2. اظهارنامه گمرکی — سند رسمی اظهار کالا به گمرک ایران
3. فاکتور تجاری (Commercial Invoice) — شامل مشخصات کالا، ارزش، وزن، شرایط تحویل
4. لیست عدل‌بندی (Packing List) — شرح دقیق محتویات هر بسته
5. گواهی مبدأ (Certificate of Origin) — صادرشده توسط اتاق بازرگانی ایران
6. مجوزهای خاص — در صورت نیاز (گواهی بهداشت برای محصولات غذایی، گواهی استاندارد، مجوز سازمان غذا و دارو و غیره)
7. برگ سبز گمرک — تأییدیه نهایی خروج کالا از گمرک ایران

مدارک مورد نیاز ترخیص بار در گمرک ترکیه

1. فاکتور تجاری (۳ نسخه)
2. بارنامه (Air Waybill / Bill of Lading / CMR)
3. گواهی مبدأ (برای بهره‌مندی از تعرفه‌های ترجیحی)
4. مجوزهای ورود (در صورت نیاز بر اساس نوع کالا)
5. اظهارنامه گمرکی ترکیه — که توسط کارگزار گمرکی معتبر در ترکیه تکمیل می‌شود.

قیمت ارسال بار به ترکیه

نرخ حقوق گمرکی برای ورود کالا به ترکیه بر اساس کد تعرفه هماهنگ (HS Code) تعیین می‌شود. با اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت ترجیحی، ۲۶۵ قلم کالای ایرانی مشمول کاهش تعرفه شده‌اند و قرار است این تعداد به ۳۸۵ قلم کالا افزایش یابد.

مالیات‌های قابل پرداخت در ترکیه شامل موارد زیر است:

• حقوق گمرکی (بر اساس HS Code و نرخ ترجیحی در صورت وجود)
• مالیات بر ارزش افزوده (KDV) — نرخ استاندارد ۲۰٪ (برخی کالاها مشمول نرخ‌های متفاوت هستند)
• عوارض ویژه مصرف (ÖTV) — برای برخی کالاهای خاص

ترفندها و نکات طلایی برای ارسال موفق بار به ترکیه از ایران

۱. از خدمات شرکت‌های باربری بین‌المللی معتبر استفاده کنید

با توجه به پیچیدگی قوانین جدید گمرکی ترکیه در سال ۲۰۲۶، همکاری با شرکت باربری بین‌المللی حرفه‌ای مانند سپهربار سهند، که از آخرین مقررات مطلع است و با کارگزاران گمرکی معتبر در ترکیه همکاری دارد، ضروری است. این شرکت‌ها تمام مراحل از بسته‌بندی استاندارد و اخذ مدارک تا ترخیص و تحویل درب مقصد را مدیریت می‌کنند.

۲. کد HS Code را دقیق تعیین کنید

تعیین دقیق کد تعرفه هماهنگ (HS Code) تأثیر مستقیم بر میزان حقوق گمرکی و امکان بهره‌مندی از تعرفه‌های ترجیحی دارد. اشتباه در تعیین HS Code می‌تواند منجر به پرداخت هزینه‌های اضافی یا توقف کالا در گمرک شود.

۳. از موافقت‌نامه تجارت ترجیحی بهره ببرید

اگر کالای شما در لیست اقلام مشمول تعرفه ترجیحی قرار دارد، حتماً گواهی مبدأ معتبر دریافت کنید تا از کاهش تعرفه بهره‌مند شوید.

۴. بسته‌بندی استاندارد و مقاوم انجام دهید

بسته‌بندی مناسب نه‌تنها از آسیب‌دیدگی کالا جلوگیری می‌کند، بلکه در فرآیند ترخیص گمرکی نیز تأثیر مثبت دارد. روی بسته‌بندی، مشخصات کامل فرستنده و گیرنده، وزن و محتویات درج شود.

۵. مدارک را به‌موقع و کامل تهیه کنید

تکمیل مدارک با دقت و ارسال هم‌زمان با محموله، از تأخیرهای گمرکی جلوگیری می‌کند. هرگونه نقص در مدارک می‌تواند منجر به توقف کالا و هزینه‌های اضافی شود.

جدول روش‌های ارسال بار به ترکیه از ایران

سوالات متداول در خصوص ارسال بار به ترکیه از ایران